Rodzaje uszkodzeń tkanin i sposoby ich naprawy
Przed przystąpieniem do naprawy warto ocenić rodzaj i rozległość uszkodzenia. Od tego zależy wybór metody:
- Małe dziury (do ok. 5 mm) w splocie tkaniny – cerowanie ręczne lub szew kryty.
- Rozdarcia wzdłuż szwu – ponowne zszycie wzdłuż istniejącego szwu.
- Większe dziury lub przetarcia – łatanie z łatką tekstylną lub żelazowaną.
- Przetarcia bez całkowitego przebicia – wzmacnianie od wewnątrz materiałem lub siatką fizeliny.
Cerowanie ręczne
Cerowanie ręczne to technika naprawy dziur przez wypełnianie ich siatką nici. Tradycyjnie stosuje się ją przy tkaninach wełnianych i bawełnianych, ale jest też skuteczna przy mieszankach poliestrowych.
Podstawowy sposób cerowania:
- Przyciąć postrzępione krawędzie dziury na tyle, żeby były równe. Nie wycinać materiału więcej niż to konieczne.
- Rozpiąć lub podłożyć pod dziurę coś twardego i gładkiego (np. drewnianą kulkę cerowniczą lub łyżkę).
- Zacząć od ok. 5 mm poza krawędzią dziury, prowadząc ściegi proste równolegle do jednego kierunku splotu tkaniny.
- Po przejściu całej powierzchni obrócić pracę o 90 stopni i przepleść ściegi w poprzek, naprzemiennie przechodząc nad i pod poprzednimi nićmi.
Efektem jest siatka nici wypełniająca dziurę, która po dokładnym wykonaniu może być trudno widoczna przy użyciu nici w kolorze tkaniny.
Cerowanie jest szczególnie polecane przy swetrach i dzianinach wełnianych, gdzie łatka klejona mogłaby widocznie odstawać lub deformować materiał.
Łatanie tkanin
Przy większych dziurach lub przetarciach cerowanie nie jest wystarczające. W takich przypadkach stosuje się łatki.
Łatka klejona (żelazowana)
Łatki klejone dostępne są w polskich sklepach z artykułami krawieckich i pasmanteryjnych. Mocuje się je żelazkiem – ciepło aktywuje klej na spodzie łatki.
Zasady stosowania łatek klejonych:
- Łatka powinna być o ok. 10–15 mm większa z każdej strony niż uszkodzenie.
- Tkaninę i łatkę należy przed klejeniem wyrównać i wysuszyć.
- Temperatura żelazka zależy od składu łatki – producenci podają ją na opakowaniu.
- Po przyklejeniu zalecane jest obszycie krawędzi łatki ściegiem obrzucającym dla trwałości.
Łatka szyta
Łatka szyta jest trwalsza niż klejona i stosuje się ją przy odzieży roboczej, dżinsach i ubraniach dziecięcych narażonych na intensywne użytkowanie.
Montaż łatki szywanej:
- Wyciąć łatkę z podobnej tkaniny (pod względem składu i grubości).
- Podłożyć ją od wewnątrz odzieży pod uszkodzone miejsce.
- Przykryć z wierzchu lub przyszyć bez widocznych szwów.
- Obszyć krawędzie łatki ściegiem obrzucającym lub krycym od wewnątrz.
Wzmacnianie miejsc narażonych na zużycie
Niektóre miejsca w odzieży zużywają się szybciej: łokcie przy swetrach, kolana w spodniach, krocze w dżinsach. Wzmocnienie profilaktyczne jest łatwiejsze niż naprawa po uszkodzeniu.
Fizelina wzmacniająca (dostępna na metry w sklepach krawieckich) naklejana jest żelazkiem od wewnętrznej strony tkaniny. Usztywnia miejscowo materiał i spowalnia jego przetarcie.
W przypadku dżinsów stosuje się też sashiko – japońską technikę ręcznego wzmacniania tkaniny poprzez równoległy wzór ściegów prostych. Jest estetyczna i może być elementem zdobniczym.
Naprawa rozdarć wzdłuż szwu
Jeśli rozdarcie nastąpiło wzdłuż istniejącego szwu (co jest częstym przypadkiem przy starszej odzieży), naprawa polega na ponownym zszyciu tego miejsca. Usunąć stare resztki nici, złożyć tkaninę na oryginalne miejsce złączenia i zszyć ściegiem ścisłym (backstitch) lub – jeśli dostępne jest urządzenie – maszynowo.